امروز 15 خرداد 1399

پیشنهادات دانشگاه جهت مدیریت اقتصادی بحران کرونا در شهرستان فسا

مقدمه

هر اتفاقی فرصتها و تهدیداتی را برای یک اقتصاد ایجاد می کند. موضوع کرونا ویروس هم از این امر مستثنی نیست. شناخت این فرصتها و تهدیدات و مدیریت صحیح آنها، موقعیت آینده اقتصادها را تعیین می کند. تاریخ، ظهور و افول تمدن‌های زیادی را به واسطه بحرانها به خود دیده است. چه بسا تمدن‌هایی که پس از یک بحران سر برآورده‌اند، همچنان که کم نیستند تمدن‌هایی که با بحران، رو به افول رفته اند. از آنجا که شناخت فرصتها و تهدیدات مستلزم تحلیل وضع موجود اقتصاد شهرستان است، ابتدا ساختار اقتصادی شهرستان تحلیل می‌شود، سپس پیشنهادهایی برای مدیریت اقتصادی بحران ارائه خواهد شد.

 

ساختار اقتصادی شهرستان فسا

بر اساس آمار سرشماری سال 1395(آخرین سرشماری) شهرستان فسا دارای 205 هزار نفر جمعیت بوده که برآورد می شود این تعداد، به حدود 208 هزار نفر در سال 1398 رسیده باشد. از این تعداد، حدود 180 هزار نفر جمعیت 10 ساله و بیشتر هستند که بر اساس تعریف مرکز آمار، جمعیت در سن کار محسوب می شوند. از این جمعیت، حدود 68 هزار نفر جمعیت فعال و بقیه(حدود 112 هزار نفر) جمعیت غیر فعال(محصل، خانه دار و ...) هستند. از جمعیت فعال، تعداد شاغلین حدود 54 هزار نفر تخمین زده می‌شود. به عبارت دیگر کمتر از 26 درصد از کل جمعیت شهرستان در تولید ارزش افزوده مشارکت دارند. با فرض بهره‌وری یکسان نیروی کار در شهرستان فسا با میانگین استان فارس، کل ارزش افزوده تولیدی در شهرستان فسا 5 هزار میلیارد تومان تخمین زده می‌شود. این رقم 1/4 درصد ارزش افزوده تولیدی استان فارس است. بخش کشاورزی با اختصاص سهم 23 درصدی از کل شاغلین، بیشترین سهم را در اشتغال شهرستان به خود اختصاص داده است. بخش ساختمان با 6/17 درصد در رتبه بعدی و پس از آن بخشهای حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات، بازرگانی و آموزش به ترتیب با 2/12 ، 10 و 8 درصد در رتبه های بعدی قرار دارند. به عبارت دیگر این پنج بخش(1- کشاورزی، 2- ساختمان 3- حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات، 4- بازرگانی و 5- آموزش) بیش از 70 درصد از اشتغال شهرستان را تامین کرده اند. عمده جمعیت شهرستان فسا در بخش مرکزی و شهر فسا متمرکز است. بر اساس نتایج سر شماری سال 1395این شهر 110825نفر جمعیت (33379 خانوار ) را در خود جای داده است. به بیان دیگر بیش از نیمی از جمعیت شهرستان فسا در شهر فسا مستقر است که توزیع نا متعادلی را به تصویر می کشد. جمعیت شهر فسا در حال حاضر حدود 112هزار نفر تخمین زده می شود. سهم این شهر از تولید اشتغال بیش از 30 هزار نفر تخمین زده می شود. از کل شاغلین شهرستان فسا حدود 78 درصد در بخش خصوصی و 22 درصد در بخش عمومی مشغول فعالیت هستند.

 

 

تحلیل و ارائه پیشنهاد

با توجه به تمرکز اکثر واحدهای بخش عمومی در شهر فسا انتظار می‌رود سهم این شهر از شاغلین بخش عمومی بیشتر باشد. بر این اساس از کل 30 هزار نفر شاغلین در شهر فسا 22 هزار نفردر بخش خصوصی وحدود 8 هزار نفر در بخش عمومی به کار اشتغال دارند.

با توجه به تمرکز بالای جمعیت در شهر فسا، خطر همه گیری ویروس کرونا در این شهر بسیار بیشتر از سایر نقاط جمعیتی شهرستان است. آمارهای موجود ابتلا به COVID-19 هم گویای این مطلب است. بنابراین کنترل بیماری در شهر فسا موفقیت مدیریت این بیماری در سطح شهرستان را تا حدود زیادی تضمین می کند.در حال حاضربا همت مدیران بخش سلامت شهرستان، اطلاع‌رسانی خوبی در خصوص خطرات بیماری و لزوم جلوگیری از شیوع آن انجام شده است. مردم شهرستان به خوبی از این موضوع آگاهی پیدا کرده اند. از آنجا که انتظار نمی‌رود به این زودی‌ها خطرات این بیماری کاهش یابد، لذا لازم است به منظور کاهش هزینه های مترتب بر کنترل بیماری برای مردم، جنبه های اقتصادی کنترل بیماری هم مدیریت شود. مدیریت جنبه های اقتصادی نیازمند اشراف اطلاعاتی به فعالیت‌های اقتصادی موجود است. آمارهای فوق‌الذکر بخشی از اطلاعات لازم را در اختیار می گذارد. به عنوان مثال همچنان که گفته شد از جمعیت 112 هزار نفری شهر فسا، 22 هزار نفر در بخش خصوصی و 8 هزار نفر در بخش عمومی شاغل هستند. بنابراین مدیریت مستقیم 8 هزار نفر از کسانی که مجبور به عبور و مرور و خروج از منزل هستند، در اختیار دولت است. با توجه به مجوز سازمان امور استخدامی به ادارات برای انجام دورکاری، لازم است؛ مجموعه مدیران شهرستان به صورت جدی‌تری برای احصاء فعالیت‌های قابل دورکاری، اقدام و بخشی از این فعالیت‌ها را به صورت دورکاری مدیریت نمایند. لازم به ذکر است که بخشی از این افراد، خدماتی به سایر همشهریان ارائه می کنند که در صورت تحقق دورکاری، سایر همشهریان نیز می توانند این خدمات را در خانه دریافت کنند. البته تحقق این امر نیازمند ایجاد زیرساختهای لازم در حوزه فناوری اطلاعات است. شرایط فعلی را می توان به عنوان فرصتی برای تحقق «شهر هوشمند» تلقی نمود. گروه کامپیوتر دانشگاه فسا با 10 عضو هیات علمی و 200 دانشجو ظرفیت خوبی برای کمک به تهیه زیرساختهای شهر هوشمند محسوب می شود و آمادگی همکاری را دارند.

گفته شد که 22 هزار نفر از شاغلین در بخش خصوصی مشغول به فعالیت هستند. همچنین در کل شهرستان هم 70 درصد شاغلین در 5 بخش(1- کشاورزی، 2- ساختمان 3- حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات، 4- بازرگانی و 5- آموزش) توزیع شده اند. شکی نیست که در شهر فسا سهم بخشهای خدماتی بسیار بیشتر است. تخمین زده می شود که نیمی از شاغلین در فعالیت‌های بازرگانی به فعالیت اشتغال دارند. سهم قابل توجهی از فعالیتهای این بخش نیز در قالب شهر هوشمند قابل مدیریت است. پیش بینی پلتفرمی برای ارائه خدمات مختلف در قالب یک درگاه خدماتی الکترونیکی کمک شایانی برای کاهش تردد شهری می کند. این امر علاوه بر کمک به کنترل بیماری کرونا، امکان افزایش بهره‌وری و توسعه اشتغال در بخش فناوری اطلاعات نیز فراهم می‌کند. بدیهی است تحقق هر یک از این پیشنهادها نیازمند برنامه ریزی است و هر برنامه ریزی هم مستلزم مطالعات اولیه است. دانشگاه فسا با 54 عضو هیات علمی و 1200 دانشجوی کارشناسی و 35 دانشجوی کارشناسی ارشد در 13 رشته مهندسی کامپیوتر، مهندسی مکانیک، علوم کامپیوتر،ریاضی، آمار، فیزیک، مهندسی برق، مهندسی عمران، مهندسی طبیعت، مهندسی کشاورزی، مهندسی صنایع غذایی، کارشناسی ارشد عمران(محیط زیست و مکانیک خاک و پی) و آبیاری و زهکشی، پشتوانه خوبی برای تهیه و اجرای این برنامه به منظور خدمت به مردم شهرستان است.

لازم به ذکر است گروه آمار دانشگاه نیز در حال تهیه و اجرای یک طرح آماری به منظور تخمین آثار اقتصادی ویروس کرونا بر اقتصاد شهرستان فسا است. نتایج این طرح می تواند به عنوان یک الگو برای استان و حتی کشور مورد استفاده مسولین قرار گیرد.

 

تهیه کننده:

دکتر جمال فتح اللهی

سرپرست دانشگاه فسا

-------